Mạng lưới cơ sở - “đòn bẩy” mở rộng bao phủ BHXH, BHYT
Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) không chỉ là câu chuyện của chính sách, mà còn phụ thuộc vào cách tổ chức triển khai từ cơ sở. Tại địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh (Quảng Ngãi) quản lý, sự phối hợp giữa cơ quan BHXH, các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng và chính quyền địa phương đang tạo nên một mạng lưới vận động hiệu quả, đưa chính sách an sinh thấm sâu hơn vào đời sống người dân.
Người dân tham gia BHXH tự nguyện sau khi được tuyên truyền, hiểu rõ về chính sách
Mạng lưới cơ sở - nền tảng phát triển người tham gia BHXH, BHYT
Trong hệ thống chính sách an sinh xã hội, việc mở rộng diện bao phủ BHXH và BHYT là mục tiêu xuyên suốt. Tuy nhiên, để các chính sách này đi vào đời sống người dân, nhất là ở khu vực nông thôn, việc tổ chức thực hiện cần được điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mỗi địa phương.
Ở các xã thuộc địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý, sinh kế của phần đông người dân gắn với nông nghiệp, mua bán nhỏ hoặc lao động tự do. Thu nhập của nhiều hộ gia đình phụ thuộc vào mùa vụ hay các hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ, nên khi cân nhắc tham gia các chính sách an sinh dài hạn như BHXH tự nguyện, người dân thường tính toán khá thận trọng. Không ít người vẫn băn khoăn về khả năng duy trì mức đóng trong thời gian dài hoặc chưa nắm rõ đầy đủ quyền lợi khi tham gia.
Xuất phát từ thực tế đó, BHXH cơ sở Sơn Tịnh đã chủ động tăng cường phối hợp với các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng, qua đó mở rộng mạng lưới tuyên truyền và vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng ngay từ cơ sở.
Hằng năm, đơn vị ký kết chương trình phối hợp với các tổ chức này nhằm triển khai công tác phát triển người tham gia. Sáng 11/3/2026, BHXH cơ sở Sơn Tịnh đã ký kết hợp tác với 5 tổ chức gồm: Công ty Cổ phần An Fa, Bưu điện Sơn Tịnh, Công ty TNHH MTV Đức Trợ, Bưu điện Tư Nghĩa và Công ty Bảo hiểm PVI Nam Trung bộ.
Phát biểu tại buổi ký kết, bà Lê Thị Thu Hải, Giám đốc Công ty Bảo hiểm PVI Nam Trung bộ, cho rằng: “Sự phối hợp giữa cơ quan BHXH, các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng và chính quyền địa phương tạo nên mạng lưới triển khai chính sách hiệu quả ngay từ cơ sở. Năm 2026, Công ty quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu được giao.”
Trao đổi tại buổi làm việc, ông Võ Văn Tâm – Giám đốc BHXH cơ sở Sơn Tịnh – nhấn mạnh rằng việc phát triển người tham gia BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng cơ quan BHXH mà cần có sự chung tay của cả hệ thống.
“Thời gian tới, BHXH cơ sở tiếp tục kết nối sự vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống, tăng cường tư vấn và vận động trực tiếp tại khu dân cư để người dân hiểu rõ quyền lợi về BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng, từ đó chủ động tham gia, góp phần đưa các chính sách an sinh ngày càng thấm sâu vào đời sống mỗi gia đình,” ông Tâm khẳng định.
Quang cảnh BHXH cơ sở Sơn Tịnh ký kết chương trình phối hợp phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT
Từ thực tiễn triển khai đến mục tiêu mở rộng bao phủ
Từ cơ chế phối hợp đã được thống nhất, các đơn vị cùng xây dựng quy trình triển khai đồng bộ, từ công tác tuyên truyền, tư vấn đến vận động người dân tham gia BHXH tự nguyện và BHYT tự đóng. Ngay từ đầu năm, chỉ tiêu phát triển người tham gia được phân bổ cụ thể cho từng tổ chức, đồng thời gắn với trách nhiệm phối hợp với chính quyền địa phương và Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT tại các xã.
Mạng lưới phát triển đối tượng ở cơ sở vì thế tiếp tục được củng cố và phát huy hiệu quả, với sự tham gia của nhiều lực lượng cùng chung tay đưa chính sách BHXH, BHYT đến gần hơn với người dân.
Thực tiễn triển khai trong năm 2025 – năm bản lề của quá trình chuyển đổi tổ chức bộ máy – đã cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình phối hợp giữa cơ quan BHXH với các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng.
Toàn địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý đã phát triển 3.374 người tham gia BHXH tự nguyện, đạt 96,73% kế hoạch BHXH tỉnh giao; số người tham gia BHYT tự đóng đạt 30.879 người.
Những con số này cho thấy khi nhiều lực lượng cùng tham gia vận động, chính sách BHXH, BHYT có điều kiện tiếp cận người dân rộng rãi hơn. Không chỉ mở rộng phạm vi tuyên truyền, sự phối hợp giữa cơ quan BHXH với các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng và chính quyền địa phương còn góp phần nâng cao chất lượng tư vấn, giúp người dân hiểu rõ hơn về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia.
Ở nhiều địa phương, chính quyền đã chủ động rà soát, lập danh sách những người chưa tham gia BHXH, BHYT để xây dựng kế hoạch tuyên truyền, vận động phù hợp với từng nhóm đối tượng. Các hoạt động tuyên truyền được tổ chức ngay tại thôn, tổ dân cư, kết hợp với hình thức tư vấn trực tiếp, qua đó giúp người dân tiếp cận thông tin về chính sách một cách trọn vẹn hơn.
Ông Trần Đức Hùng - Chủ tịch UBND xã Ba Gia, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT của xã cho biết: “Việc đưa nội dung tuyên truyền về BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng xuống tận thôn, tổ dân cư giúp người dân có điều kiện trao đổi trực tiếp với cán bộ tuyên truyền. Những thắc mắc về mức đóng, quyền lợi hay phương thức tham gia đều được giải đáp ngay tại chỗ, nhờ đó nhiều người dân đã mạnh dạn tham gia hơn.”
Cách làm này góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chính sách với người dân, đồng thời giúp các thông tin về BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng được chuyển tải đến người dân một cách đầy đủ và kịp thời hơn.
Năm 2026, với chỉ tiêu được tạm giao tăng cao, BHXH cơ sở Sơn Tịnh phấn đấu phát triển 6.028 người tham gia BHXH tự nguyện và 45.193 người tham gia BHYT tự đóng.
Đặt trong tương quan với kết quả của năm trước, đây là mục tiêu khá lớn, cần sự chung sức của nhiều lực lượng tại địa phương, từ cơ quan BHXH, các tổ chức hỗ trợ phát triển đối tượng đến chính quyền cơ sở.
Khi chính sách an sinh thấm sâu vào đời sống
Với khu vực lao động phi chính thức – bộ phận chiếm tỷ lệ lớn trong cơ cấu lao động của Việt Nam – BHXH tự nguyện và BHYT tự đóng mở ra cánh cửa quan trọng để tiếp cận hệ thống an sinh. Từ nông dân, tiểu thương đến lao động tự do, nhiều người đã có điều kiện chủ động tham gia bảo hiểm, tạo dựng “tấm lưới an sinh” cho bản thân và gia đình.
Nhiều năm trở lại đây, chính sách BHXH tự nguyện và BHYT tự đóng tiếp tục được hoàn thiện theo hướng thuận lợi hơn cho người tham gia, đồng thời tăng mức hỗ trợ đóng đối với các nhóm hộ nghèo và cận nghèo.
Tại địa bàn do BHXH cơ sở Sơn Tịnh quản lý, cách tiếp cận đang chuyển dần từ tuyên truyền diện rộng sang vận động theo từng nhóm đối tượng cụ thể. Danh sách người có khả năng tham gia được rà soát đến từng thôn, tổ dân cư. Hoạt động tư vấn được triển khai trực tiếp tại cơ sở, thậm chí đến từng hộ gia đình.
Nhờ đó, thông tin về chính sách BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng không chỉ dừng lại ở việc “biết đến”, mà từng bước chuyển hóa thành quyết định tham gia của người dân.
Vừa đăng ký tham gia BHXH tự nguyện và BHYT hộ gia đình, anh T.T.H. (sinh năm 1982, xã Trường Giang, chia sẻ: “Trước đây tôi cũng nghe nói về BHXH tự nguyện nhưng chưa hiểu rõ nên còn phân vân. Sau khi được cán bộ đến tận nơi giải thích cụ thể, tôi mới hiểu nếu tham gia lâu dài thì sau này có lương hưu, còn tham gia BHYT thì đi khám chữa bệnh được quỹ BHYT chi trả. Làm nghề tự do như tôi, thu nhập lúc có lúc không, nên có thêm chỗ dựa an sinh như vậy thấy yên tâm hơn.”
Thực tế cho thấy, khi nhiều lực lượng cùng vào cuộc từ cơ sở, việc phát triển BHXH tự nguyện, BHYT tự đóng không chỉ là nhiệm vụ hoàn thành chỉ tiêu, mà còn là quá trình bền bỉ gây dựng niềm tin an sinh trong cộng đồng – để chính sách thấm sâu hơn vào đời sống và trở thành điểm tựa vững chắc cho người dân.
